Werkwijzen

Binnen de creatieve therapie wordt veelal gewerkt vanuit de werkwijzen van Smeijsters. Dit zijn werkwijzen die de therapeut helpen om structuur en doelen te stellen binnen het verloop van de therapie. Smeijsters onderscheid 5 werkwijzen:

  • De orthopedagogische werkwijze
  • De supportieve werkwijze
  • De palliatieve werkwijze
  • De re-educatieve werkwijze
  • De reconstructieve werkwijze

In onderstaande filmpjes worden de werkwijzen van Smeijsters letterlijk in beeld gebracht. Er worden werkvormen uitgewerkt die aansluiten bij een of meerdere doelen (onderstreept) die worden gesteld bij de desbetreffende werkwijze.

De Orthopedagogische Werkwijze

Deze werkwijze heeft als doelstelling het ondersteunen van de ontwikkeling bij mensen met beperkingen. De medium activiteiten zijn gericht op de ontwikkeling van psychomotorische, sensomotorische en spraak/taalvaardigheden en perceptuele, cognitieve, sociale en emotionele vaardigheden. Enkele doelen binnen deze werkwijze zijn:

  • Verbetering van de fijne en grove motoriek
  • Veranderen van gedrag
  • Verbetering van de hand-oog coördinatie
  • Stimuleren van doelgericht werken
  • Verbetering van de spraak /waarneming
  • Vergroten van de gerichtheid op de ander
  • Vasthouden van de aandacht
  • Verbeteren van de sociale vaardigheden
  • Vergroten van de concentratieboog
  • Leren dragen van verantwoordelijkheid
  • Leren onderscheiden van stimuli
  • Leren samenwerken
  • Opheffen van passiviteit
  • Zich in een ander kunnen inleven
  • Leren omgaan met emotionaliteit

De Supportieve Werkwijze

Deze werkwijze richt zich vooral op het leren omgaan en de ondersteuning bij problemen. De activiteiten zijn gericht op ondersteuning, stabilisering en ontwikkeling. Enkele doelen binnen deze werkwijze zijn:

 

  • Verbeteren van de emotionele aanpassing (reageren overeenkomstig met de situatie)
  • Zo snel mogelijk een emotioneel evenwicht bereiken (rustig worden, minder huilen)
  • Verstevigen van de bestaande afweer (niet snel overstuur raken, je niet laten meeslepen)
  • Ontwikkelen van controlemechanismen (dingen wel of niet doen)
  • Exploreren van (nieuwe) gedachten en gevoelens
  • Zelfactualisatie (mogelijkheden van jezelf ontwikkelen)

De Palliatieve Werkwijze

Ook deze werkwijze biedt ondersteuning in het leren omgaan met problemen maar heeft een ander karakter. De belangrijkste doelstelling van de palliatieve therapie is het verzachten van fysieke pijn en het verzachten van, ondersteunen en valideren bij psychische problematiek. Enkele doelen binnen deze werkwijze zijn:

  • Verminderen van psychosomatische klachten
  • Verwerken van een verlies dat optreed na een plotselinge handicap
  • Verminderen van chronische pijn
  • Afscheid kunnen nemen van het leven
  • Verwerken van een verlies (van een persoon)

De Re-educatieve Werkwijze

De re-educatieve werkwijze richt zich op het beïnvloeden en doorwerken van problemen. Hiertoe behoren enerzijds het via gestructureerde, trainingsgerichte activiteiten veranderen van probleemgedrag, anderzijds het behandelen van de eventuele psychische conflicten die aan het probleemgedrag ten grondslag liggen. Bij deze werkwijze staan het eigen gedrag en beleving in het hier en nu en de directe oorzaken hiervan centraal. Enkele doelen binnen deze werkwijze zijn:

  • Uiten en reguleren van emoties
  • Uitbreiden van het gedragsrepertoire
  • Vergroten van de frustratietolerantie
  • Versterken van het zelfvertrouwen
  • Afremmen van impulsief gedrag
  • Wijzigen en uitbreiden van het zelfbeeld
  • Verbeteren van realiteitsoriëntatie
  • Verminderen van faalangst
  • Verbeteren van de sociale interactie en de interpersoonlijke vaardigheden
  • Grenzen leren trekken
  • Ontwikkelen van de zelfreflectie
  • Vergroten van het inzicht in de bewuste intra- en interpsychische conflicten
  • Exploreren van het actuele emotionele en sociale leven

De Reconstructieve Werkwijze

Deze werkwijze is gericht op het doorwerken van problemen. Het gaat hier vaak om het ontdekken en oplossen van onbewuste conflicten die vaak terug te voeren zijn tot de kinderjaren. Enkele doelen binnen deze werkwijze zijn:

  • Onbewuste ervaringen en gevoelens bewust maken en de oorzaken (die in het verleden liggen) opsporen.
  • Overdrachtsrelaties en projecties inzichtelijk maken
  • Intra- en interpersoonlijke conflicten inzichtelijk maken en oplossen
  • Persoonlijkheidsverandering

Bron: Smeijsters, H. (2008). Handboek creatieve therapie. Bussum: Uitgeverij coutinho